بارداری دورهای است که بدن مادر با تغییرات گستردهای روبهرو میشود و سلامت دهان و دندان نیز از این تغییرات تأثیر میپذیرد. بسیاری از زنان با این پرسش مواجه میشوند که آیا دندان خراب در دوران بارداری فقط یک درد گذراست یا میتواند خطر جدی داشته باشد. پاسخ پزشکی روشن است: بیتوجهی به دندان آسیبدیده در این دوران میتواند پیامدهای مهمی برای سلامت مادر و جنین داشته باشد.
تأثیر تغییرات هورمونی بر لثه و دندان
افزایش هورمونهای استروژن و پروژسترون در دوران بارداری، حساسیت لثه را بیشتر میکند و احتمال التهاب و خونریزی را افزایش میدهد. این وضعیت که به «ژنژیویت بارداری» معروف است، در صورت درمان نشدن میتواند به مراحل شدیدتر بیماری لثه برسد.
باکتریهای ناشی از التهاب لثه ممکن است وارد جریان خون شوند و در برخی موارد با خطراتی مانند زایمان زودرس یا وزن پایین نوزاد ارتباط داشته باشند. بنابراین، یک دندان خراب یا لثه عفونی در این دوره نباید موضوع کماهمیتی تلقی شود.
چرا پوسیدگی دندان در بارداری شدیدتر میشود؟
چند عامل باعث افزایش احتمال پوسیدگی در این دوران میشود:
- تغییر در نوع و تعداد وعدههای غذایی
- تمایل بیشتر به خوراکیهای شیرین
- تهوع و استفراغهای مکرر و افزایش اسیدیته دهان
- کاهش توجه به مسواک زدن به دلیل خستگی یا حساسیت
در چنین شرایطی، پوسیدگیهای سطحی بسیار سریعتر پیشرفت میکنند و ممکن است به لایههای عمیقتر دندان برسند. اگر این روند بدون درمان ادامه یابد، احتمال ایجاد آبسه و عفونت افزایش پیدا میکند؛ شرایطی که میتواند برای مادر و جنین خطرساز باشد.
آیا درمان دندانپزشکی در دوران بارداری ایمن است؟
باور رایج درباره خطرناک بودن درمان دندان در دوران بارداری به طور کامل صحیح نیست. سه ماهه دوم بارداری بهترین زمان برای درمانهای دندانپزشکی غیراضطراری مانند ترمیم پوسیدگی یا درمان ریشه است. در این دوره، وضعیت مادر پایدارتر است و رشد اولیه اندامهای جنین تکمیل شده است.
دندانپزشکان با رعایت نکات ایمنی از جمله استفاده از بیحسیهای مجاز و محافظ سربی در صورت نیاز به تصویربرداری، درمان را بدون ایجاد خطر انجام میدهند. به تعویق انداختن درمان دندان عفونی معمولاً باعث پیچیدهتر شدن مشکل و افزایش درد و التهاب میشود.
مراقبتهای خانگی و اهمیت بهداشت دهان در بارداری
پیشگیری همیشه سادهتر و مؤثرتر از درمان است. در دوران بارداری، رعایت اصول زیر ضروری است:
- مسواکزدن منظم با خمیردندان حاوی فلوراید
- استفاده روزانه از نخ دندان
- شستوشوی دهان پس از تهوع یا استفراغ
- مصرف آب کافی برای حفظ رطوبت دهان
انتخاب بهترین خمیر دندان دوران بارداری نیز نقش مهمی در کنترل پوسیدگی دارد. خمیردندانی که فرمولاسیون ملایم و مقدار مناسب فلوراید داشته باشد، میتواند از مینای دندان محافظت کرده و التهاب لثه را کاهش دهد. استفاده از طعمهای ملایمتر برای کاهش تحریک معده نیز توصیه میشود.
اگر پس از استفراغ دهان اسیدی شود، بهتر است ابتدا دهان با آب یا محلول رقیق جوششیرین شسته و پس از حدود نیم ساعت مسواک زده شود تا به مینا آسیبی نرسد.
نقش تغذیه در سلامت دهان و دندان مادر
برنامه غذایی مادر به طور مستقیم بر سلامت دهان و دندان تأثیر دارد. مصرف مداوم خوراکیهای شیرین یا چسبنده، احتمال پوسیدگی را افزایش میدهد. در مقابل، مواد غذایی سرشار از کلسیم، ویتامین D و فسفر مانند لبنیات، سبزیجات برگ سبز و مغزها، به استحکام دندانها و استخوانها کمک میکنند.
نوشیدن آب کافی نیز با افزایش ترشح بزاق، به کاهش فعالیت باکتریها کمک میکند. بزاق یک سیستم دفاعی طبیعی برای دهان است و نقش مهمی در محافظت از مینای دندان دارد.
نتیجهگیری
دندان خراب در دوران بارداری موضوعی نیست که بتوان آن را نادیده گرفت. این مشکل میتواند منبعی از عفونت و درد باشد و حتی به طور غیرمستقیم بر سلامت جنین اثر بگذارد. با رعایت بهداشت دهان، انتخاب محصولات مناسب مانند بهترین خمیر دندان دوران بارداری و مراجعه به موقع به دندانپزشک، میتوان از بسیاری از مشکلات جلوگیری کرد.
مراقبت از دهان و دندان در این نه ماه، بخشی طبیعی و ضروری از مراقبتهای بارداری است؛ مراقبتی که سلامت مادر و فرزند را در کنار یکدیگر حفظ میکند.
- ۰۴/۱۱/۰۸